۱چرا ابزارهای سئوی خارجی این مشکلات را اصلاً نمیبینند؟
اکثر ابزارهای معروف سئو برای زبان انگلیسی و چیدمان چپبهراست ساخته شدهاند و سیگنالهای جهانی مثل طول عنوان، ساختار هدینگ یا تعداد بکلینک را چک میکنند؛ اما هیچ قاعدهای برای درستبودن حروف فارسی، نیمفاصله یا آینهشدن چیدمان راستچین ندارند، چون اصلاً برایش طراحی نشدهاند.
این اشتباهات هیچکدام کد صفحه را خراب نمیکنند و مانع ایندکسشدن هم نمیشوند، برای همین در گزارش هیچ ابزار عمومی بهعنوان «خطا» ظاهر نمیشوند. فقط یک کاربر فارسیزبان، یا ابزاری که مشخصاً برای همین زبان طراحی شده، میتواند آنها را ببیند.
۲اشتباه اول: حرف عربی «ي» و «ك» بهجای فارسی «ی» و «ک»
حرف «ي» عربی و حرف «ی» فارسی از نظر چشم تقریباً یکسان بهنظر میرسند، اما دو کاراکتر یونیکد کاملاً متفاوتاند؛ همین موضوع دربارهٔ «ك» عربی و «ک» فارسی هم صادق است. متنی که از منبع عربی کپی شده یا با چیدمان صفحهکلید اشتباه تایپ شده، پر از این حروف اشتباه میشود.
این اختلاف میتواند باعث عدم تطابق در جستوجوی دقیق کلمه شود و از دید کاربر فارسیزبان هم، حتی بدون اینکه دلیلش را آگاهانه بفهمد، حس یک متن ترجمهشده یا بیدقت میدهد؛ دقیقاً همان چیزی که به اعتماد کاربر آسیب میزند.
۳اشتباه دوم: نیمفاصلهٔ جاافتاده در واژههای مرکب
نیمفاصله (ZWNJ) در واژههای مرکب فارسی مثل «میروم» یا «کتابها» نقشی مثل فاصلهٔ نیمه دارد؛ بدون آن، کلمه یا به هم میچسبد («میروم») یا با یک فاصلهٔ کامل اشتباه از هم جدا میشود، که هر دو از نظر رسمالخط فارسی نادرستاند.
این مشکل معمولاً از تایپ سریع یا کپی از منبعی که نیمفاصله نداشته میآید و اکثر ویرایشگرهای متن انگلیسی اصلاً کلیدی برایش ندارند. تراکم بالای این خطا در یک صفحه، خوانایی متن را برای کاربر فارسیزبان محسوس پایین میآورد.
۴اشتباه سوم: قاطیشدن ارقام فارسی و لاتین
بعضی صفحات ارقام فارسی (۱۲۳) و بعضی دیگر ارقام لاتین (123) را، حتی در یک صفحهٔ واحد، بدون هیچ قاعدهٔ ثابتی به کار میبرند؛ مثلاً قیمت با رقم لاتین و تاریخ با رقم فارسی نوشته شود.
این ناهماهنگی بهتنهایی خطای فنی نیست، اما نشانهٔ نبود یک قاعدهٔ یکدست در سراسر سایت است؛ چیزی که کاربر دقیقتر متوجهش میشود و روی حس حرفهایبودن برند اثر میگذارد.
۵اشتباه چهارم: چیدمان آینهنشده در حالت راستچین
خیلی از سایتهای فارسی از قالبهای آمادهای استفاده میکنند که اصلش برای چپبهراست طراحی شده و بعداً «راستچین» شده؛ نتیجه معمولاً این است که خودِ متن راستچین میشود اما آیکون فلش، مسیر نانریزه (Breadcrumb) یا پدینگ عناصر هنوز جهت چپبهراست قدیمی را دارند.
طبق مستندات رسمی MDN دربارهٔ ویژگی dir، این ویژگی باید هم روی جهت متن و هم روی چیدمان بصری عناصر مثل ترتیب ستونهای جدول اثر بگذارد؛ وقتی فقط متن آینه میشود ولی چیدمان بصری نه، نتیجه یک صفحهٔ نیمهراستچین گیجکننده برای کاربر است.
۶اشتباه پنجم: علائم نگارشی لاتین بهجای فارسی
استفاده از ویرگول لاتین (,) بهجای ویرگول فارسی (،)، یا علامت سؤال لاتین (?) بهجای فارسی (؟)، یکی از رایجترین نشانههای محتوایی است که مستقیم از کیبورد یا قالب انگلیسی کپی شده، بدون هیچ تنظیم محلیسازی.
طبق راهنمای بینالمللیسازی W3C دربارهٔ متن راستچین، جایگاه درست علائم نگارشی در متن دوجهته باید با الگوریتم دوجهتی یونیکد هماهنگ باشد تا علامت در جای بصری درستش قرار بگیرد؛ علامت لاتین وسط جملهٔ فارسی این هماهنگی را بههم میزند و ظاهر متن را نامرتب میکند.
۷اشتباه ششم: فونتی که حروف فارسی را کامل پشتیبانی نمیکند
بعضی فونتهای وب فقط حروف لاتین را کامل پوشش میدهند و برای حروف فارسی به یک فونت پیشفرض سیستمعامل سقوط میکنند؛ نتیجهاش عدمیکدستی بصری بین متن انگلیسی و فارسی در یک صفحه است، حتی وقتی طراح فکر میکرده همهچیز با یک فونت واحد چاپ میشود.
این مشکل معمولاً فقط روی سیستمعامل یا مرورگری که آن فونت پیشفرض را ندارد قابلمشاهده است؛ برای همین در نگاه اول توسعهدهنده، که معمولاً همان محیط تست همیشگیاش را چک میکند، ممکن است اصلاً دیده نشود.
۸چطور در چند دقیقه بفهمید سایتتان کدامیک از این اشتباهات را دارد
برای اشتباهات اول تا سوم، کافی است چند پاراگراف از صفحات مهم سایتتان را با دقت بخوانید یا در یک ویرایشگر متن جستوجو کنید ببینید آیا حروف عربی، نیمفاصلهٔ جاافتاده یا ارقام قاطیشده در آنها هست یا نه. برای چیدمان آینهنشده، کافی است چند صفحهٔ مهم را با دقت روی موبایل و دسکتاپ نگاه کنید.
بهترین راه دیدن هر شش مورد در یک نگاه، بدون خواندن تکتک صفحات، یک اسکن خودکار است که مشخصاً برای زبان فارسی ساخته شده باشد؛ همان چیزی که اکثر ابزارهای سئوی خارجی اصلاً برایش طراحی نشدهاند.
بهترین راه فهمیدن اینکه سایت شما کدامیک از این شش مورد را دارد، یک آنالیز کامل سئو سایت است که مخصوص وب فارسی و راستچین ساخته شده، نه یک ابزار عمومی وارداتی.
این شش اشتباه هیچکدام باعث خطای فنی یا مشکل ایندکسشدن نمیشوند، برای همین در گزارش هیچ ابزار سئوی عمومی دیده نمیشوند. اما هرکدام مستقیم روی حس حرفهایبودن سایت نزد کاربر فارسیزبان اثر میگذارند، و همین اعتماد کاربر است که غیرمستقیم رفتار او و سیگنالهای رتبهبندی را شکل میدهد.